Ocios to jedno z podstawowych pojęć w górnictwie podziemnym. To boczna ściana każdego wyrobiska górniczego, powstająca w trakcie drążenia tunelu – chodnika, komory, szybu lub innego korytarza.
Wraz ze stropem (górną powierzchnią) i spągiem (dolną), ociosy tworzą podstawową strukturę przestrzeni roboczej pod ziemią. Stan techniczny ociosów ma ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa załogi i trwałości wyrobiska.
Pochodzenie słowa
Słowo ocios pochodzi od czasownika „ociosywać” – czyli ścinać lub obłupywać fragmenty skały, drewna lub innego materiału, by nadać mu pożądany kształt. W górnictwie określa się nim właśnie boczne ściany wyrobiska, powstałe w wyniku procesu ociosywania skał podczas drążenia tunelu.
Gdzie znajdują się ociosy w i jaką pełnią rolę?
Ociosy biegną wzdłuż długości wyrobiska, po jego bokach. Oddzielają puste wnętrze korytarza od otaczającej go calizny, czyli nieurabianej jeszcze skały lub kopaliny.
Funkcje techniczne ociosów:
- Zapewniają stabilność wyrobiska – ich osłabienie może prowadzić do obrywów lub zawałów.
- Są powierzchnią, na której montuje się obudowę górniczą – najczęściej stalową, betonową lub kotwioną.
- W ociosach instaluje się często linie technologiczne – przewody wentylacyjne, energetyczne, hydrauliczne czy transportowe.
- Mogą być także miejscem wykonywania otworów strzałowych podczas robót urabiających.
Rodzaje ociosów i ich nazewnictwo
W praktyce górniczej wyróżnia się ociosy w zależności od ich położenia:
- Ocios lewy i ocios prawy – w wyrobiskach korytarzowych określają, po której stronie znajduje się ściana, patrząc w kierunku przodka (czyli w stronę postępu robót).
- W ścianach eksploatacyjnych ociosy ograniczają przestrzeń roboczą od boków, a ich stan ma krytyczne znaczenie przy urabianiu surowca, zwłaszcza w metodzie ścianowej.
Jak zabezpiecza się ociosy?
Zabezpieczenie ociosów to jeden z najważniejszych aspektów pracy pod ziemią. W zależności od warunków geologicznych i przekroju wyrobiska stosuje się:
- Obudowy łukowe, kotwiowe, zmechanizowane, często w połączeniu z siatkami zabezpieczającymi,
- Kotwy stalowe i wzmocnienia rozporowe, które stabilizują skałę od środka,
- Dodatkowe wzmocnienia w rejonach zagrożonych obrywami lub przepływem wody.
Dobrze zabezpieczony ocios to nie tylko gwarancja bezpieczeństwa dla górników, ale też mniejsze ryzyko awarii maszyn, przestojów i strat produkcyjnych.
Znaczenie ociosów w praktyce górniczej
Ociosy są codziennie oceniane przez dozór techniczny, ponieważ wszelkie pęknięcia, odspojenia czy deformacje mogą stanowić realne zagrożenie dla ludzi i sprzętu. Ich jakość wpływa bezpośrednio na:
- ciągłość wydobycia,
- pracę kombajnów chodnikowych,
- stabilność całego wyrobiska,
- możliwość prowadzenia transportu i wentylacji.
Spodobała Ci się treść? Oceń nas!
4.8/5 liczba głosów: (107)