Kopalnia to wyodrębniony zakład górniczy, którego celem jest pozyskiwanie kopalin z wnętrza ziemi. Może to być surowiec energetyczny (np. węgiel kamienny, brunatny), surowce chemiczne (np. sól kamienna), surowce skalne (np. granit, bazalt) lub metale (np. miedź, cynk, ołów). Kopalnie stanowią złożone obiekty przemysłowe, łączące infrastrukturę podziemną lub naziemną z systemami transportu, wentylacji i zabezpieczeń technicznych.
Termin „kopalnia”, jak sama nazwa wskazuje, pochodzi od czasownika kopać – czyli wydobywać coś z ziemi poprzez drążenie, wybieranie lub odsłanianie warstw skalnych. W języku polskim słowo to utrwaliło się już w średniowieczu i od tamtej pory jest powszechnie używane do określania miejsc eksploatacji bogactw naturalnych.
Ze względu na sposób dostępu do złoża i technologię wydobycia, kopalnie dzielimy na kilka podstawowych typów:
To zakłady, w których eksploatacja prowadzona jest poniżej powierzchni ziemi, poprzez system szybów, chodników i wyrobisk. Najczęściej wydobywa się tu:
Do prac wydobywczych w kopalniach podziemnych stosuje się specjalistyczne maszyny, takie jak kombajny chodnikowe, które umożliwiają mechaniczne urabianie skał i transport urobku.
Wydobycie odbywa się tu bezpośrednio z powierzchni ziemi, poprzez usunięcie nadkładu i odsłonięcie warstwy złoża. Ten typ kopalni stosowany jest przede wszystkim w przypadku:
Kopalnie odkrywkowe charakteryzują się dużą rozległością przestrzenną i widocznymi z góry tarasowymi wyrobiskami.
To zakłady, w których wydobycie prowadzone jest za pomocą odwiertów. Tą metodą pozyskuje się przede wszystkim:
Kopalnie tego typu wprawdzie nie przypominają klasycznych kopalń, lecz nadal objęte są przepisami prawa geologicznego i górniczego.
Rodzaj eksploatowanej kopaliny zależy od typu kopalni i budowy geologicznej danego obszaru. Do najczęściej wydobywanych surowców należą:
W zależności od rodzaju surowca i technologii wydobycia, każda kopalnia wymaga innego rodzaju maszyn, infrastruktury i specjalistów.
Kopalnia to nie tylko miejsce wydobycia, ale też złożony organizm technologiczny. Obejmuje m.in.:
Kopalnie są obecnie niezbędną gałęzią przemysłu i energetyki. Dostarczają surowców niezbędnych do produkcji energii, stali, materiałów budowlanych, nawozów i setek innych produktów codziennego użytku. Mimo tego, że tradycyjne górnictwo przechodzi dziś transformację w stronę większej ekologii i automatyzacji, znaczenie kopalni we współczesnym świecie pozostaje niepowtarzalne.
Jedna z najstarszych wzmiankowanych kopalń w Europie znajdowała się w rejonie dzisiejszego Krakowa i eksploatowała złoża soli już w XIII wieku. Właśnie z niej wywodzi się słynna Kopalnia Soli w Wieliczce – dziś wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
Spodobała Ci się treść? Oceń nas!
